Jacopo Di Miceli

Vertaling van:

Il fascino discreto della remigrazione

 

De Lega heeft een subversief en ongrondwettelijk voorstel omarmd, maar doet alsof ze niet weet wat het daadwerkelijk betekent.

In de afgelopen weken gingen in Italië meer dan 900.000 mensen de straat op om te protesteren tegen één van de grootste politieke schandalen in de recente geschiedenis van het land. “Wij zijn de brandmuur”, was de oproep van de demonstranten om een onneembaar cordon rond de Lega op te werpen en haar uit te sluiten van eender welke lijstverbinding. Vertegenwoordigers van alle partijen, inclusief centrumrechts, namen deel aan de protesten en beloofden op geen enkel niveau samen te werken met extreemrechts en er was een partij de Verdi (Groenen) wiens leider niet aarzelde deze partij te omschrijven als “een vijand van onze democratie, onze economie en onze samenleving”. Volgens een staatsrechtdeskundige zou het nieuwe voorstel van de Lega niet alleen in strijd zijn met de grondwet en met internationale verdragen over mensenrechten, maar er zou ook een staatsgreep voor nodig zijn om het te kunnen uitvoeren.

Als je denkt dat je nog nooit van dit nieuws hebt gehoord, dan heb je natuurlijk gelijk. Ik heb zojuist getrouw en zonder enige variatie wat er begin 2024 in Duitsland gebeurde naar de Italiaanse context vertaald, toen de uiterst rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) opgeschrikt werd door een onthulling die vrijwel identiek is aan een eerdere onthulling waarbij de Lega in mei van dit jaar was betrokken en waar, vreemd genoeg, maar weinig mensen de gepaste aandacht aan hebben besteed.

In januari 2024 onthulde het journalistencollectief Correctiv dat de Oostenrijkse rechtsextremist Martin Sellner tijdens een geheime bijeenkomst in een hotel in de buurt van Potsdam aan enkele zakenlieden, leden van de Duitse hogere middenklasse, neonazi’s en prominente AfD-figuren, waaronder de rechterhand van leider Alice Weidel, een remigratieplan had ontvouwd om zo’n twee miljoen mensen uit Duitsland te verdrijven en naar een niet nader genoemde Noord-Afrikaans land te deporteren in drie categorieën: asielzoekers, legale immigranten en ‘niet-geassimileerde burgers’, d.w.z. Duitsers van de tweede en derde generatie die als niet-geïntegreerd worden beschouwd.

Dit tafereel herhaalde zich op 17 mei in Gallarate op identieke wijze. Tijdens de Remigration Summit bespraken Sellner en dertien andere sprekers, waaronder extreemrechtse politici en neonazi’s, in aanwezigheid van een delegatie van de Lega de politieke, communicatieve en juridische strategieën om het publieke debat op gang te brengen en vervolgens remigratie te implementeren.

Bij deze gelegenheid was het, zoals ik in een gedetailleerd verslag voor Facta heb beschreven, de Vlaamse rechtsextremist Dries Van Langenhove die in detail inging op het plan, waarvan de derde fase bestaat uit het uitoefenen van “culturele, juridische en economische druk” om “de vrijwillige terugkeer aan te moedigen” van “niet-geassimileerde burgers”, d.w.z. degenen die “in vijandige parallelle samenlevingen leven en trouw zijn aan vreemde naties of ideologieën”.

De nadruk die zowel Van Langenhove als Sellner bij verschillende gelegenheden hebben gelegd op de vermeende ‘vrijwillige’ aard van de derde fase van remigratie is van cruciaal belang om hun kwade trouw te begrijpen.

Beiden erkennen dat het illegaal is om EU-burgers uit te zetten en zweren zich te houden aan de grondwettelijke beginselen. Ze zijn zich er terdege van bewust dat remigratie anders synoniem zou zijn met subversie. “Wij zijn geen voorstander van het discrimineren van burgers,” verzekerde Sellner bijvoorbeeld in een interview met Le Iene. “Maar als we staatssubsidies afschaffen en de islamisering bestrijden,” vervolgde hij, “zullen deze mensen zich op een gegeven moment ongemakkelijk voelen en misschien op eigen initiatief besluiten om naar een ander land te gaan, misschien een islamitisch land, waar ze beter kunnen leven.” Het leven onmogelijk maken voor ‘niet-geassimileerde burgers’ en hen aanmoedigen, ook economisch, om Europa te verlaten is het uitgesproken doel van de derde fase van remigratie.

Toch is er helemaal niets legaals of grondwettelijks aan het bedenken van mechanismen om mensen in ballingschap te drijven.

Dat zijn ook de conclusies van de Duitse rechtbanken in verschillende vonnissen toen ze overwogen om het extreemrechtse tijdschrift Compact, waarin Sellner publiceerde, te verbieden en de standpunten over remigratie van Alternative für Deutschland als onverenigbaar met de grondwet te classificeren. “Het is ongrondwettelijk en onverenigbaar met de menselijke waardigheid om een ‘etnisch-culturele opvatting van het volk’ te koppelen aan een politieke doelstelling die de wettelijke gelijkheid van alle burgers in twijfel trekt,” schreven de rechters van de rechtbank in Münster in mei 2024.

Het uitgangspunt van remigratie – aldus de rechtbank van München en Leipzig – is om mensen met een migratieachtergrond te degraderen tot tweederangsburgers, te discrimineren op basis van religie en etniciteit en hen democratische grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting, religie en vergadering, te ontzeggen.

Wat zouden eigenlijk de criteria zijn om te bepalen of een burger ‘geassimileerd’ is, en in naam van welke objectiviteit zou iemand aanspraak kunnen maken op het voorrecht om deze criteria te definiëren? Achter het ‘vrijwillige’ karakter van remigratie gaat in werkelijkheid een project schuil om arbitraire wetten op maat te maken en zo een vermeende etnisch-culturele zuiverheid te herstellen.

Dat dit de bedoeling was, wordt door veel bewijzen bevestigd. Ten eerste heeft Sellner expliciet de vijf tot zes miljoen niet-geassimileerde Duitse burgers gekwantificeerd die van hun staatsburgerschap zouden worden beroofd en naar het buitenland zouden moeten worden gedeporteerd, een cijfer dat overeenkomt met ongeveer de helft van alle Duitsers wier ouders van buitenlandse origine zijn. Kortom, het gaat hier niet om zorgvuldige evaluaties van individuele gevallen – dat zou op zichzelf al illegaal zijn – maar om een massale maatregel die alleen mogelijk is als er op etniciteit en religie zonder meer wordt gediscrimineerd.

Ten tweede gaf Sellner in zijn teksten en lezingen toe dat hij geïnspireerd was door de etnonationalistische (völkische) ideologie van de filosoof Carl Schmitt, die etnische homogeniteit als een voorwaarde zag voor een volk om zijn algemene wil te kunnen uiten. Het feit dat Schmitt de Neurenberger rassenwetten van 1935 – die Joden hun Duitse staatsburgerschap ontnam, hen tot onderdanen van de staat reduceerde en huwelijken met Arische Duitsers verbood – enthousiast had geïdentificeerd als de verwezenlijking van een beginsel van grondwettelijke vrijheid, werpt een nog verontrustender licht op de juridische rechtvaardigingen die remigratie als voorbeeld zou nemen.

Met deze verwijzingen in het achterhoofd lijkt het geen toeval dat de Italiaanse organisator van de Remigration Summit, Andrea Ballarati, ervoor koos om de exacte vertaling van een grondbegrip van het nationaalsocialisme – “gemeenschap van het volk” (Volksgemeinschaft) – te gebruiken om de halvering van de wachttijd voor buitenlanders om het Italiaanse staatsburgerschap te verkrijgen aan te vechten, zoals voorzien in de vijfde referendumvraag van 8 en 9 juni.

Aan de andere kant waren het de sprekers van de top zelf die geen geheim maakten van hun witte etnonationalistische opvattingen, theoretiserend over de remigratie van Afro-Amerikanen naar Ghana of Nederlandse moslims naar het Midden-Oosten.

Als culturele assimilatie of, op zijn minst, de integratie van immigranten in Westerse samenlevingen echt het probleem was, en niet louter hun geografische herkomst, waarom dan obsessief alarm slaan over de mogelijke degradatie van witten, van ‘etnische Europeanen’, tot een demografische minderheid op het continent tegen het einde van de eeuw? Tegen deze achtergrond is het moeilijk te geloven dat remigratie een eenvoudig immigratiedebat opent, en veeleer een ander, veel dreigender debat over de kenmerken die iemand a priori van deelgenootschap van Europese en westerse volkeren in het algemeen uitsluit.

En hoe legitimeer je dan in hedendaagse democratieën een autoritaire en racistische visie die zo angstaanjagend veel lijkt op die van de fascistische totalitaire regimes van de 20e eeuw? De voorstanders van remigratie leggen het ons openlijk uit: schaf gewoonweg het schuldgevoel af. Er is een ‘schuldcultus’ in Duitsland, volgens Sellner, een ‘nationaal masochisme’ dat, door misbruik te maken van de herdenking van de Holocaust, mensen ‘hersenspoelt’ en hen ervan weerhoudt ‘rationeel te stemmen’, d.w.z. voor het anti-immigratiebeleid van de AfD. Het is het ‘Tweede Wereldoorlog schuldcomplex’ dat een eerlijke discussie over remigratie in Europa in de weg staat, zoals de Nederlandse commentator Eva Vlaardingerbroek in Gallarate opmerkte.

De remigratiefanaten rekenen er kortom op dat een beetje rebranding remigratie iets minder zal doen lijken op een deportatie en mogelijk zelfs minder op het plan waarmee de nazi’s aanvankelijk de Joden naar Madagaskar wilden verbannen, voordat ze de onuitvoerbaarheid van een massale verdrijving inzagen en kozen voor de Endlösung.

Zoals vaak het geval is als het over immigratie gaat, is het gevaar in feite dat het onmiddellijke bezwaar tegen remigratie niet gaat over het ongrondwettelijke en subversieve karakter ervan, maar over de onuitvoerbaarheid ervan in de praktijk, wat, door een sinistere paradox, zou klinken als een onvrijwillig extra argument voor uitroeiing. Juist omdat we uit de geschiedenis weten hoe remigratieplannen eindigen, moeten we ons zorgen maken over hoe ze zich beloven te ontwikkelen.

Tot slot is er nog een laatste aanwijzing voor de echte doelen van remigratie, en dat is de samenzweringstheorie van Grote Vervanging (of etnische substitutie). Het begrijpen hiervan, waarschuwt Sellner, is inderdaad essentieel om consensus te genereren voor remigratiebeleid. Als de huidige immigratiestromen beperkt zouden blijven tot een bijkomstig element van kapitalisme of globalisering, dan zou het voldoende zijn om het economische systeem en de internationale betrekkingen te corrigeren om hun verstorende effecten te verzachten. Maar als je er een samenzwering van maakt, een ‘weloverwogen beleid’ van de elites om een nieuwe demografische meerderheid te creëren die kan worden uitgebuit voor verkiezingsdoeleinden of, erger nog, om de autochtone bevolking te vervangen, dan produceer je de woede die nodig is voor mobilisatie. En misschien zelfs voor iets meer.

Van Anders Breivik in Noorwegen tot Brendon Tarrant in Nieuw-Zeeland is de Grote Vervanging de drijvende kracht geweest achter de grootste en gruwelijkste extreemrechtse bloedbaden van de afgelopen decennia. Het was bijvoorbeeld het nieuws van een e-mailcorrespondentie tussen Tarrant en Sellner, aan wie de massamoordenaar van Christchurch 1.500 euro had gedoneerd, dat de Amerikaanse autoriteiten ertoe bracht de Oostenrijker de toegang tot de Verenigde Staten te ontzeggen.

Er kan geen misverstand bestaan over wat remigratie werkelijk betekent. De Lega lijkt echter te doen alsof ze het niet weet.

“Ik ben voorstander van remigratie en dus van het uitzetten van degenen die hier zijn zonder het recht daartoe te hebben, of van degenen die hier zijn en misdaden plegen, en ik ben van mening dat het correcter zou zijn om bilaterale overeenkomsten te sluiten met de landen van herkomst, zodat straffen worden uitgezeten en betaald in de gebieden waar ze vandaan komen. Dit is mijn concept van remigratie, dat niets te maken heeft, geen komma meer of minder, met andere concepten,” probeerde het Lega parlementslid Isabella Tovaglieri haar standpunt te verduidelijken buiten het Teatro Condominio in Gallarate.

“De term ‘remigratie’ kan worden vertaald als […] het uitzetten van illegalen uit onze landen, maar het kan ook worden verklaard door het beleid dat bijvoorbeeld wordt gevoerd door een land als Denemarken, met een socialistische regering, dat zowel een demografische als culturele trend in eigen land heeft gekeerd, waar de nieuwe generaties voor het eerst meer Deens dan buitenlands zijn,” zei Davide Quadri, medewerker buitenlandse zaken van Lega Giovani (1), tijdens de lunchpauze van de top.

Dit zijn verduidelijkingen die – misschien – geruststellend zouden moeten zijn, ware het niet dat ze logica en communicatieve duidelijkheid ontberen: waarom eigenlijk de voorkeur geven aan de dubbelzinnige en obscure term ‘remigratie’ en de volledige verantwoordelijkheid nemen voor het uitspreken ervan, als het de bedoeling is om het te gebruiken als een versterkend synoniem voor ‘repatriëring’ of  ‘uitzetting’? Dog-whistle, zou een schalks persoon antwoorden, d.w.z. codetaal die voldoende allusief is om te kunnen worden gedecodeerd door de groep tot wie ze is gericht, maar tegelijkertijd vaag genoeg om te ontsnappen aan voorspelbare publieke sanctie.

En toch zijn wij – die niet kwaadaardig zijn – verplicht om te geloven in de oprechtheid van de politici van de Lega, of, zo u wilt, in hun onbekwaamheid, aangezien ze alleen de eerste twee fasen van remigratie zouden hebben begrepen – de uitzetting van illegalen en de intrekking van het verblijfsrecht van degenen die misdaden plegen – en niet de derde, de vervolging en deportatie van ‘niet-geassimileerde burgers’. Alleen dat onze goede wil herhaaldelijk op de proef wordt gesteld.

Aan het begin van het jaar volgde ik stap voor stap de manieren waarop de Lega remigratie in haar retoriek integreerde. De snelheid waarmee het concept genormaliseerd werd is onthutsend: op 2 januari was Alessandro Corbetta, fractieleider in de regio Lombardije, de eerste politicus die erover sprak in Italië; op 3 januari was het de directeur van La Verità, Maurizio Belpietro, die het ‘nieuwe modewoord’ verwelkomde; op 9 januari kwam het voor het eerst het parlement binnen, bij monde van Rossano Sasso van de Lega; en op 15 januari werd remigratie al besproken op televisie, in Fuori dal coro op Rete 4.

Tussendoor waren er talloze andere steunbetuigingen, waarvan de kleinste gemene deler het onvermogen was om een gedeelde definitie te vinden. Niet iedereen nam namelijk de voorzichtige semantische lijn van Tovaglieri over. Sommigen kenden een verdachte, bredere betekenis toe aan de term: remigratie van tweede generaties die “zich niet willen aanpassen aan onze cultuur”, eisten de jongeren van de Milanese afdeling van de Lega, “repatriëring niet alleen illegale immigranten, maar ook degenen die niet willen integreren”, suggereerde een ander Lombardijns raadslid, Riccardo Pase.

Maar als het zaaien van verwarring niet noodzakelijkerwijs kwaadaardig is, dan zijn leugens dat daarentegen wel degelijk. Buiten het theater in Gallarate ontkende een aanhanger van de Lega  Max Ferrari, oprichter van TelePadania en assistent van Susanna Ceccardi in het Europees Parlement, tegen alle bewijzen in dat er tijdens de top gesproken was over ‘deportatie’ van degenen met staatsburgerschap, omdat degenen die het hebben “en zich goed gedragen niets te vrezen hebben” (een mooie geruststelling in de vorm van intimidatie). Zelfs Corbetta hield tijdens een regionale vergadering vol, hoewel hij wist dat hij een leugen vertelde, dat de sprekers zich hadden beperkt tot het voorstellen van de repatriëring van “illegale immigranten […] en degenen die misdaden plegen”.

Leugens die voortkwamen uit gêne over het feit dat hij met zijn aanwezigheid een ongrondwettelijk politiek platform had onderschreven? Misschien, en toch, als dit het geval was geweest, zou voorzichtigheid een verandering van register hebben aanbevolen. In de weken die volgden bleven de leden van de Lega echter aanspraak maken op remigratie: generaal Roberto Vannacci onderstreepte het “gezonde verstand” ervan en plaatste het duidelijk tegenover het referendum voor burgerschap, parlementslid Claudio Borghi omarmde het ‘volledig’ op Piazzapulita, op La7, en Isabella Tovaglieri herinnerde aan de urgentie tegen “degenen die niet willen integreren” op de CPAC-conferentie (Conservative Political Action Conference) in Boedapest.

Niet alleen heeft de deelname aan een conferentie met rechtsextremisten en neonazi’s de Lega dus niet tot bezinning gebracht, maar – zoals ik hier voor het eerst kan onthullen – zijn de betrekkingen met de organisatoren van de top sindsdien verder verstevigd.

Na afloop van de werkzaamheden, op 17 mei, bleven enkele leden van de Lega minstens tot laat in de middag bij Sellner en andere sprekers, een teken van een vriendschappelijke relatie die verder ging dan alleen maar nieuwsgierigheid om te luisteren naar de ideeën die tijdens de top naar voren werden gebracht, zoals al was aangekondigd. Dit zijn de “nieuwe synergieën” die Quadri niet had ontkend, in een gesprek met Alessandro Sortino van Le Iene.

En enkele dagen na de top heeft de Lega mogelijk een rol gespeeld bij de accreditatie van Andrea Ballarati als gastspreker op de CPAC-conferentie in Boedapest op 29 en 30 mei j.l. In een bericht op X bedankte Ballarati zelf Davide Quadri, Max Ferrari en Mirko Reto, burgemeester van Casciago, voor hun bijdrage. “Deelname aan evenementen, het opbouwen van invloedssferen en het delen van gevechten met politieke groeperingen die grenzen aan onze ‘comfortzone’ is de strategie die op dit moment bruikbaar is voor ons,” merkte hij op. Zonder de Lega is het onwaarschijnlijk dat Ballarati, tot vorige maand de onbekende leider van een kleine identitaire groep in Como, ooit toegang zou hebben gehad tot CPAC, een van de belangrijkste bijeenkomsten van Europees, Amerikaans en Latijns-Amerikaans institutioneel rechts.

Is het een belangeloze vriendschappelijke hulp aan een jonge militant of een berekend duwtje in de rug om de nieuwe remigrerende rechtervleugel “de metapolitieke informatieoorlog te laten winnen”, zoals Sellner hoopt?

Wat het antwoord ook is, feit blijft dat vorig jaar in Duitsland het nieuws van een geheime ontmoeting met Sellner genoeg was om een storm te ontketenen rond de AfD. In Italië daarentegen kreeg de Lega, ondanks een aanzienlijke mobilisatie om de top te verhinderen, geen politieke sanctie voor een schaamteloos openbare bijeenkomst. In slechts een jaar tijd is er al veel veranderd: de AfD heeft remigratie in haar programma opgenomen en is de op een na grootste partij van Duitsland geworden; in Oostenrijk beloofde de FPÖ remigratie en won de verkiezingen, hoewel ze er niet in slaagde een regeringsakkoord te sluiten; en in de VS opent de regering Trump een remigratiebureau.

Eén ding is echter niet veranderd: de derde fase van remigratie is een subversief en ongrondwettelijk plan, zowel in Duitsland als in Italië. Volgens artikel 22 van de grondwet “mag niemand om politieke redenen zijn handelingsbekwaamheid, staatsburgerschap of naam worden ontnomen”, terwijl artikel 3 discriminatie verbiedt “op grond van ras, taal, godsdienst”, dezelfde discriminatie die remigratie juist zou toepassen om onderscheid te maken tussen burgers “van bloed” en burgers met een migratieachtergrond.

De Lega zet zich echter al maanden in om de intrekking van het staatsburgerschap voor degenen die het hebben verworven te realiseren door de wet van 1992 te wijzigen, die tot op heden alleen in uitzonderlijke gevallen hierin voorziet (voornamelijk in geval van terrorisme of ondermijning van de grondwettelijke orde, heroprichting van ontbonden subversieve verenigingen, gewapende bendes). Afgelopen september diende de afgevaardigde van de Lega Igor Iezzi een wetsvoorstel in om de intrekking van het staatsburgerschap ook mogelijk te maken voor seksueel geweld, pedofilie, moord en ernstige misdaden tegen de persoon of eigendom. Het voorstel liep vast in de kamers, maar het is een werkpaard van Matteo Salvini en zijn afgevaardigde Vannacci en werd nieuw leven ingeblazen na de Remigration Summit en het referendum.

Het staatsburgerschap zou zo een voorlopige concessie van de staat worden, afhankelijk van het goede gedrag van het individu en, bovenal, voortdurend vatbaar voor intrekking in geval van nieuwe wetgevende interventies, zoals de toevoeging van nieuwe gevallen die de parameters van succesvolle ‘integratie’ of ‘assimilatie’ definiëren. Het is precies die permanente toestand van onzekerheid en angst die de derde fase van remigratie wil opwekken bij “niet-geassimileerde burgers” en hen in ballingschap wil drijven.

Laten we het nog eens herhalen: er is niets legaals en grondwettelijks aan remigratie, en daarom zijn Duitse staatsrechtexperts zoals Ulrich Karpenstein ervan overtuigd dat de schendingen zo groot zijn dat er een staatsgreep voor nodig zou zijn. Als dit je niet afschrikt, als zelfs dit je verontwaardiging niet opwekt, dan heeft Martin Sellner gelijk: “remigratie is onvermijdelijk”.

(1) Vanaf 2018 heeft de Deense sociaaldemocratische regering, met als rechtvaardiging dat ze de welvaartsstaat wil   beschermen, een zeer harde aanpak aangenomen, dezelfde als die welke extreemrechts voorstaat, met betrekking tot immigratie, het beperken van asielvoorwaarden en het aanmoedigen van de repatriëring van vluchtelingen. In het bijzonder heeft het stedelijke gebieden die niet voldoen aan adequate normen op het gebied van inkomen, werkgelegenheid, onderwijs en legaliteit aangewezen als “getto’s”: hier is het mogelijk flatgebouwen te slopen en huurders uit te zetten om witten aan te moedigen naar de wijken te verhuizen en niet-witte kinderen die geboren zijn uit buitenlanders te dwingen deel te nemen aan speciale programma’s over Deensheid. Deze maatregelen worden onderzocht door het Europese Hof van Justitie omdat ze discriminatie in de hand kunnen werken en de Verenigde Naties hebben erop aangedrongen ze op te schorten.