De wereldberoemde Zwitserse schrijver is op 90-jarige leeftijd overleden. Een terugblik op het parcours van een meester in bedrog.

Vertaling van:

Mort d’Erich von Däniken, prophète de la pseudo-archéologie

Fans van de serie « Alien Theory » kennen waarschijnlijk het gezicht van Erich von Däniken (1935-2026). Deze Zwitserse schrijver overleed op zaterdag 10 januari in het ziekenhuis van Interlaken. Hij werd 90 jaar oud. Hij was een onvermoeibare promotor van een pseudo-wetenschappelijke theorie die de sciencefiction al meer dan een halve eeuw beïnvloedt.

Voordat hij een icoon van de ufologische tegencultuur werd (Giorgio A. Tsoukalos en Graham Hancock worden als zijn discipelen beschouwd), had Erich von Däniken al een twintigtal afwijzingen van uitgevers gekregen. Toch is het aan deze voormalige hotelhouder te danken dat de theorie van de zogenaamde “Oude Astronauten” wereldwijd populair werd. In 1968 publiceerde hij – in het Duits – wat zijn bestseller zou worden. De Franse vertaling van dit werk verscheen het jaar daarop onder de titel Présence des extraterrestres. Daarin stelt hij dat de grote bouwwerken van prehistorische of oude beschavingen, zoals Stonehenge, de piramides van Gizeh of de lijnen van Nazca, zijn gebouwd door wezens uit een andere wereld die hun technologie aan de mensheid zouden hebben overgedragen, die hen op hun beurt verwelkomden en vereerden als goden.

Deze kennis zou niet alleen verloren zijn gegaan, maar door de eeuwen heen opzettelijk verborgen zijn door politieke, wetenschappelijke en vanzelfsprekend religieuze elites. Want Däniken was er stellig van overtuigd dat de aliens “nog steeds onder ons leven“. Hij beweerde zelfs dat er geheime overeenkomsten tussen hen en ons zouden zijn gesloten over hun activiteiten op aarde. En wat klimaatverandering betreft, verkondigde hij waarschijnlijk het meest heterodoxe klimaat-sceptische standpunt: volgens hem zouden de temperatuurvariaties op onze planeet niets te maken hebben met menselijke activiteiten, maar alles met … buitenaardse wezens!

De Nederlandse vertaling verscheen in 1968 onder de titel “Waren de goden kosmonauten? Onopgeloste raadsels uit het verleden”.

Het is de vertaling van het boek in het Engels, Chariots of the Gods? Unsolved Mysteries of the Past, die Däniken internationaal succes zal bezorgen en hem zal maken tot de bestverkochte auteur van zijn land met tot op heden bijna 70 miljoen verkochte exemplaren in meer dan 30 talen. Een huzarenstukje voor deze autodidact zonder opleiding in geschiedenis of archeologie en wiens manuscript, dat schaamteloos putte uit Le Matin des magiciens (Nederlandse vertaling: De dageraad der magiërs, 1964) van Louis Pauwels en Jacques Bergier en uit de werken van Robert Charroux, volledig herschreven moest worden door een professionele journalist.

« Voor mij staat vast dat buitenaardse wezens bestaan. De vraag is alleen: waarom maken ze het ons zo moeilijk om bewijs van hun bestaan te vinden? »

In 1970 werd Dänikens literaire succes overschaduwd door een veroordeling tot twee jaar gevangenisstraf voor verduistering, oplichting en vervalsing. Desondanks verbleekte zijn ster niet bij zijn lezers. Zelfs niet toen hij in 1978 in een interview met het tijdschrift Playboy toegaf dat hij bewijzen voor zijn beweringen helemaal zelf had gefabriceerd: sommige aardewerken die werden gepresenteerd als oude artefacten die ufo’s uitbeeldden, waren in werkelijkheid moderne creaties besteld bij een lokale kunstenaar. Mais qu’importe le flacon pourvu qu’on ait l’ivresse : Däniken blijft zijn pseudowetenschappelijke boeken per honderdduizenden per jaar verkopen. In 2003 opent hij zelfs in het hart van de Zwitserse Alpen een pretpark gewijd aan zijn theorieën.

De negentigjarige had afgelopen voorjaar aangekondigd dat hij zijn activiteiten om gezondheidsredenen zou verminderen. « Voor mij staat vast dat buitenaardse wezens bestaan. De vraag is alleen: waarom maken ze het ons zo moeilijk om bewijs van hun bestaan te vinden? », vroeg hij zich nog onlangs af.